New Zealand Qualifications Authority
Portal links...
About NZQA

S - Z Te Papakupu Māori

A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z

SAQA Te Mana Tohu Mātauranga o Awherika ki te Tonga. (Haere ki te paetukutuku o SAQA) Hoki ki te rārangi A-Z
SCOTBAC Baccalaureate o Kotirana.  
SCOTVEC Te Rūnanga mō te Mātauranga ā-Mahi o Kotirana.   
SCUNQ Te whakarōpūtanga o ngā paerewa me ngā tohu mātauranga ā-motu. Ka taka mai ngā marau, maraua akoranga me ngā kokonga akoranga. (Tirohia hoki whakarōpūtanga; he kōrero anō kei te paetukutuku o NZQA)  
SFC Tiwhikete Pae Ono.  
SPANZ Te Rōpū o ngā Tumuaki Kura Tuarua o Aotearoa. (Haere ki te paetukutuku o SPANZ) Hoki ki te rārangi A-Z
SPBEA Te Poari mō te Aromatawai i te Mātauranga o te Moananui ā-Kiwa.  
SQA Te Mana Tohu Mātauranga o Kotirana. (Haere ki te paetukutuku o SQA)  
SSC Te Komihana o ngā Tari Kāwanatanga. (Haere ki te paetukutuku o SSC)  
STA Te Whakarōpūtanga Kaitiaki Kura o Aotearoa. (Haere ki te paetukutuku o te STA)  
STAR Secondary Tertiary Alignment Resource, tētahi kaupapa nā Te Tāhuhu o Te Mātauranga ( Tirohia te paetukutuku o MoE mō te roanga atu o ngā kōrero) Hoki ki te rārangi A-Z
TAFE Mātauranga Hangarau, Mātauranga Teitei ake (Ngā Kuratini o Ahitereiria).  
Tahua Tāpiri Te whakapotonga e mōhiotia ana mō te Whakauru Whare Wānanga, Tahua Tāpiri me ngā Karahipi. Ka tae atu hoki ki ngā tukunga me ngā utu ka whakawhiwhia mō taua tohu mātauranga.  
Tahua Tāpiri A me te B He utu moni mō te akoranga kura tuatoru, tukua atu ai i runga i ngā māka i whakawhiwhia i ngā whakamātautau Whakauru Whare Wānanga, Tahua Tāpiri me te Karahipi. Ka tukua te Tahua Tāpiri A mō ngā māka tapeke nui atu i te 300; ka tukua te Tahua Tāpiri B mō ngā māka tapeke 250 ki te 299.  
TAM Aromatawai me te Whakaōrite Kura Tuatoru, he kōwae kaipakihi nā NZQA.  
(Te) Taumata Mātauranga ā-Motu Kua Taea Ko ngā tohu mātauranga ā-motu i runga i te Taura Here Tohu Mātauranga, ko tōna pūtake he whiwhinga mai i ngā paerewa me ngā paerewa paetae katoa; E rēhitatia ana i ngā kaupae 1 ki te 3, ā, e wātea ana ki ngā tāngata ka aromatawaitia mā roto i tētahi kaituku kua whakamanatia. Hoki ki te rārangi A-Z
taunaki mōhio

E hāngai ana ki te aromatawai. Kia rite te taunaki mōhio ki ēnei e whai ake nei

  • pono - ka hāngai te aromatawai ki te tikanga matua, kia aro atu ki ngā whakaritenga ka āta whakahuatia i te paerewa
  • te anga tika atu o te aromatawai - ka hāngai ngā ngohe aromatawai ki ngā āhuatanga tūturu o te mahi
  • āpono - ka ngākau titikaha te kaiaromatawai ko ngā mahi e aromatawaitia ana he mahi nā te kaitono - kia kaua e whai wāhi mai te mahi, te āwhinatanga rānei o ētahi atu tāngata
  • rawaka - mā te taunaki mōhio e tau ai kua tutuki ngā paearu katoa, ā, ka mahia anō te mahi i runga anō i te paerewa.
 
Taura Here Te whakapotonga o te Taura here Tohu Mātauranga.  
(Te) Taura Here Tohu Mātauranga o Aotearoa Huia katoatia, ko ngā tohu mātauranga katoa kua rēhitatia huri noa i te motu, ngā paerewa me ngā paerewa paetae, me ngā hononga tahi o ēnei. (He kōrero anō)  
(Te) Tautapa a te Tumuaki Tētahi kaimahi ka waitohutia e te Tumuaki o te kura, hei mahi i ngā mahi, hei pīkau hoki i ngā kawenga mō te kura, ā, hei takawaenga me NZQA e pā ana ki te whakahaerenga o ngā kaupapa me ngā manatūnga a NZQA.  
TEC Te Amorangi Mātauranga Matua. (Haere ki te paetukutuku o TEC) Hoki ki te rārangi A-Z
TEFA Whetereihana Mātauranga ā-Hangarau o Ahitereiria. (Haere ki te paetukutuku o TEFA)  
TEFANZ Te Rauika Tītohu Kaiako o Aotearoa. (Haere ki te paetukutuku o TEFANZ)  
(te) tino kounga o te pūnaha whakahaere Tētahi pūnaha o ngā anga, ngā hātepe, ngā kawenga me ngā rauemi ā-whakahaere kua tautuhitia hei whakaū i te kounga.  
tino kounga o te tātari Te whakamātau motuhake i tētahi pūnaha whakahaere kia kitea ai te whai hua o ngā mahi o reira ki te whakatutuki i te kounga o ngā whāinga.  
tino kounga o te whakahaere Te whakamātau motuhake i tētahi pūnaha whakahaere kia kitea ai te whai hua o ngā mahi o reira ki te whakatutuki i te kounga o ngā whāinga. Hoki ki te rārangi A-Z
Tiwhikete Pae Ono Te tohu mātauranga kura tuarua i unuhia ai i te tau 2003, ko te tikanga i uru ai ngā āonga tau 12 o te kura. Ko te 4 haora ia wiki te itinga rawa o ngā mahi ka whakahaeretia i whakaritea mō ia kaupapa ako. I te tau 2003, ka tuku kē te nuinga o ngā kura i te NCEA taumata. Ka āhei hoki ngā kura te tuku i tētahi Tiwhikete Pae Ono (whakawhiti) i te tau 2003 me te tau 2004 hei whakakī i te wāhi ki te NCEA taumata 2, hei tāpiri atu ranei ki te NCEA taumata 2.  
Tiwhikete Pae Ono (whakawhiti) He tuku ka wātea i te tau 2003 me 2004, he rerekē ki te Tiwhikete Pae Ono mā te karangatanga 'transitional' nā te mea e kore e taea te hoki ki ngā tukunga iho kura tiwhikete o tērā tau hei pūtake mō ngā tohu taumata. Ka āhei ngā kura te tuku i aua akoranga anō pērā i ngā tau o mua, engari kāore e whakaaetia he akoranga hou.  
TKI Te Kete Ipurangi. (Haere ki te paetukutuku TKI)  
TKR Te Kohanga Reo. Hoki ki te rārangi A-Z
TNA Tātaritanga o te whakangungu ka hiahiatia.  
Tohu Ākonga Tuatahi Ko ngā Tohu Ākonga Tuatahi ngā tohu hou mō te kairangi mō ngā konga kura tuarua. Ka whakakapi ēnei tohu i ngā tohu Ākonga Tuatahi I Te Tahua Tāpiri.  
tohu mātauranga kua whakaūngia te kounga tētahi tohu mātauranga kua oti te whakamana i tētahi o ngā rōpū whakaū i te kounga. (Tirohia te Āhurutanga mō ētahi kōrero anō)  
Tohu Mātauranga o Aotearoa Tētahi tohu mātauranga e whakaaetia ana huri noa i te motu, ehara tōna pūtake i ngā whiwhinga mai i ngā paerewa o te Taura Here Tohu Mātauranga. (Tirohia te Āhurutanga mō ētahi kōrero anō)  
Tohu mātauranga ā-motu Tētahi kōwhiringa o ngā whiwhinga mai i te aromatawai i runga i ngā paerewa ā-motu kua whakatauhia e tētahi whakaruruhau;kia whakatūria ngā tohu mātauranga ā-motu e tētahi whakaruruhau kua whakaaetia, ā, kia wātea anō hoki ki ngā whakahaere kua whakamanatia e te rōpū whakaū i te kounga e hāngai mai ana. (Ētahi kōrero anō e pā ana ki ngā tohu mātauranga ā-motu i te Āhurutanga) Hoki ki te rārangi A-Z
Tohu Paerua Tētahi tohu mātauranga ka whai, ka tāpiri mātauranga me ngā pūkenga ki ō te Tohu Paetahi, ka kaha ake te mahi me te akoranga e hiahiatia ana, he rangahau anō hei whai mā te kaitono. (Tirohia te Āhurutanga mō ētahi kōrero anō)  
Tohu Paetahi He tohu mātauranga kaupae 7 ka whakawhiwhia ina oti pai me te whakatutukitanga i roto i tētahi akoranga, hōtaka rānei, ka tuku i te tirohanga ā-pūnaha, ka takea mai i te rangahau, ki te mātauranga pipiri, ki ōna mātāpono me ōna ariā, ōna whakamahinga me ōna whakapānga, me ngā tikanga tātari me te whakatau raruraru. (Tirohia Rēhita)  
tohu paetahi, paerua (degree) He tohu mātauranga ka tukua i muri i te whakaotinga me te whakatutukitanga i tētahi hōtaka akoranga whatutoto. Ko tōna tikanga ka tukua e ngā tāngata i roto i te mahi rangahau ka whakaputaia ngā mātāpono whānui me te mātauranga taketake hei pūtake mō te mahi mō te kaitono anō hei whai. (Tirohia Te Āhurutanga)  
Tohu/tiwhikete He tuhinga e tohu ana kua whakawhiwhia he tohu mātauranga. (Tirohia anō hoki Rēhita me Pōkaitahi ā-motu)  
Tohunga m?tauranga tētahi tangata, ka pāhekoheko ki NZQA, ā, i roto ia i t ētahi tūranga mahi i te rāngai mātauranga, tae atu ki ngā pouako, ngā kaiwhakaako, ngā kaimāka, ngā kaitono a ngā tūmuaki, ngē kaiaromatawai, ngā kaiwhakahaere whare whakamātautau, ngā kaiwhakaōrite, ngā kaitohutohu whakangungu me ngā kaiaromatawai wāhi mahi.  
(ngā) tohu whakaatu i te āhua o te mahi Ngā tauākī e aromatawaitia ai te kaha o te mahi o tētahi whakahaere, tētahi pūnaha rānei.  
TOP te hōtaka huarahi whakangungu. Hoki ki te rārangi A-Z
TQM Te whakahaere i te kounga katoa.  
TRB Te Poari Rēhita Pouako (ko te Rūnanga Pouako o Aotearoa ināianei.) (Haere ki te paetukutuku o NZTC)  
(te) tuhi pūrongo Te tuku kōrero e pā ana ki te ahunga whakamua me ngā whakatutukitanga o tētahi ākonga.  
tukunga Ngā Āhuatanga o te akoranga ka tukua, tae atu ki te mōhiotanga me te horopaki o te h?taka, ngā rauemi, ngā kaimahi, ngā rautaki o te whakaako me te ako me ngā ngohe aromatawai.  
tukunga iho tuatahi Ngā tukunga iho ka tonoa ki ngā ākonga i te Hui-tanguru o ia tau ka āhei te arotake/whakaaro anō.  
UB Ngā Tahua Whare Wānanga. (Tirohia Whakauru Whare Wānanga, Tahua Tāpiri me te Karahipi Hoki ki te rārangi A-Z
UEBS Whakauru Whare Wānanga, Tahua Tāpiri me te Karahipi.  
(te) urunga Ngā whakaritenga mō te tiwhiketetanga kua whakatūngia e tētahi whakaruruhau e tētahi kaituku mātauranga. (Tirohia hoki te Āhurutanga)  
VEETAC Te Komiti mō te Mātauranga ā-Mahi me te Tuku Whakamaherehere Whakangungu (Ahitereiria).  
wānanga Tētahi whakahaere kua whakaaetia e te Karauna hei wānanga i raro i te Menamana Ture Mātauranga 1990, wāhanga 162.  
(te) whai wāhitanga mai o te whiwhinga (credit inclusion) tirohia te whakaaetanga o te whiwhinga. Hoki ki te rārangi A-Z
whāinga Tētahi hua ka whakatakotoria hei whai i roto i tētahi hōtaka.  
Whāinga paetae Te hua o te ako e ōrite ana ki ngā whāinga o tētahi hōtaka, tētahi akoranga rānei.  
(te) whakaaetanga o ngā āheinga o ināianei Tirohia te whakaaetanga o ngā akoranga o mua  
(te) whakaaetanga o ngā akoranga o mua Te huarahi aromatawai ka whakamahi i te taunaki mōhio kāore i oti i mua i te kaiaromatawai, kua kiia e tētahi atu tangata he mahi nā te kaitono me/he taunaki mōhio rānei e ahu mai ana i ngā ngohe, ka mahia me te kore o te akoranga tāpiri i mua; i ētahi wā, karangataia ai  "te whakaae, te aromatawai rānei i te āheinga o ināianei "; ko te tikanga o te karangatanga 'whakaaetanga', ka whakaaetia ngā pūkenga me te mātauranga mā te aromatawai i runga i ngā paearu kua whakaritea. (He kōrero anō) Hoki ki te rārangi A-Z
(te) whakaaetanga o te whiwhinga Te hātepe e whakaaetia ai ngā whiwhinga mai i tētahi tohu mātauranga ki tētahi anō, engari kāore mō te katoa o te pūnaha o taua tohu mātauranga (arā ka whai wāhi ngā whiwhinga mō tētahi tohu mātauranga kua whakaritea, kāore mō te katoa o ngā tohu mātauranga i tērā pūnaha) Kei te mōhiotia hoki hei whiwhinga kua tutuki kē, te whai wāhitanga mai o te whiwhinga rānei. (He kōrero anō)  
(Te) whakaaetanga o te whiwhinga kua tutuki kē (credit exemption) Tirohia te whakaaetanga o te whiwhinga.  
(te) whakaaro anō Ko te whakaaro anō e pā ana ki ngā whakamātautau ā-tuhi ka aromatawaitia i waho anake. Ka āhei ngā kaitono te inoi mō te whakaaro anō ki te whakapono rātau kāore i tika te māka i te puka whakahoki. Ko te kaitono e inoi ana mō te whakaaro anō, e kore e āhei te tono mō te arotake o taua paerewa anō/kaupapa ako Whakauru Whare Wānanga, Tahua Tāpiri me te Karahipi anō. (Tirohia ngā Ture me ngā Manatūnga NCEA mō ētahi kōrero anō)  
whakaarohanga āroharoha He hātepe e puta ai he tukunga iho mō ngā kaitono whakamātautau ahakoa kāore e oti tētahi wāhanga, te katoa rānei o tētahi aromatawai nā te māuiui, nā te aha rānei. I mōhiotia hei tiwhikete rata (aegrotat) i mua.  
whakahaere He kura, kāreti mātauranga, kuratini, whare wānanga, wānanga rānei (nā te Ture Mātauranga 1989, te whakamārama, Wāhanga 159 (1)).  
whakahaere whakangungu ahumahi He whakahaere kua whakaaetia i raro i te Ture Whakangungu Ahumahi 1992 ka noho haepapa mō te whakatakoto paerewa me te whakarite tukunga o te whakangungu ahumahi ki tōna ahumahi; e mōhiotia ana hei ITO. Ka whakamanatia ngā ITO hei rēhita kaiaromatawai. Mō te katoa o te rārangi o ngā ITO kua rēhitatia, tirohia te paetukutuku o Te Amorangai Mātauranga Matua. Hoki ki te rārangi A-Z
whakahaunga Ngā mōhiotanga, ngā pūkenga me ngā mātauranga ka aromatawaitia i roto i tētahi tohu mātauranga, i tētahi whakamātautau rānei.  
whakamana Te hātepe whakaū i te kounga o ngā akoranga me ngā hōtaka i runga i ngā paearu kua whakatauhia. (Tirohia hoki te akoranga kua whakamanatia)  
whakamanatanga Te mana ka whakawhiwhia inā whakaatu mai ai tētahi whakahaere i tōna kaha ki te tuku i tētahi akoranga kua whakaaetia ki te aromatawai rānei i runga i ngā paerewa i te Taura Here Tohu Mātauranga o Aotearoa.  
(te) whakaōrite ā-roto
(he tauira hou o te mea kua pānui kētia)
Tētahi hātepe ā-roto e whakapūmau ana he tika, he pono, he rite ngā ngohe aromatawai o tētahi whakahaere puta noa i āna kaiaromatawai me ōna wāhi ako. Ka whai wāhi ki tēnei te ārohi whakawāwā me te whakatūturu o ngā rawa aromatawai mō tētahi paerewa e aromatawai ā-rototia ana  
(te) whakaōrite ā-waho tētahi hātepe ā-waho e whakapūmau ana he tika, he pono, he rite ngā ngohe aromatawai o tētahi whakahaere. Ka whai wāhi ki tēnei te tuku atu i ētahi tauira o ngā mahi ākonga mō tētahi paerewa kua kōwhiri kētia i mua, kia whakatūturutia e tētahi kaiwhakaōrite motuhake ā-waho  
(te) whakaōritetanga tētahi hātepe e whakapūmau ana he tika, he pono ngā ngohe aromatawai o tētahi whakahaere, he rite hoki ki te paerewa e hiahiatia ana puta noa i tētahi huinga kaiaromatawai whakahaere aromatawai rānei. Hoki ki te rārangi A-Z
whakarōpūtanga He tikanga e karangatia ai he tohu mātauranga. Ko te Rēhita ka whakamahi i te pūnaha Whakarōpū Mātauranga o Aotearoa (NZSCED); ka kōwhiri ngā kaihanga tohu mātauranga me ngā kaituku mātauranga i tētahi karangatanga NZSCED mō ā rātau tohu mātauranga; me whakamana ngā rōpū whakaū kounga i ngā taitara o ngā tohu mātauranga i mua i te karangatanga. Ko te Taura Here Tohu Mātauranga ka whakamahi i te pūnaha standard classification of units and national qualifications (SCUNQ) i NZSCED. (He kōrero anō kei te paetukutuku NZQA me te Āhurutanga)  
whakaruruhau Tētahi karangatanga whānui e pā ana ki ngā whakahaere whakangungu ahumahi me ngā rōpū tuku whakamaherehere; kua whakaaetia ēnei rōpū e NZQA hei tohunga huri noa i te motu i tētahi marau pū hei whakatakoto paerewa mō ngā tohu mātauranga ā-motu.   
(te) whakatōpū whiwhinga te kohikohi whiwhinga mō ngā tohu mātauranga.  
(te) whakatūturu te māka whakarite o ētahi tauira e waru, iti iho rānei o ngā mahi ākonga kua aromatawai ā-rototia, e tētahi atu tangata i te kaimāka tuatahi  
whakaū i te kounga Tētahi karangatanga whānui ka whakamahia mō te whakapūmau i te tika me te whai hua o ngā mahi.  
Whakauru takitaro Tētahi huarahi whakauru ki te whare wānanga mō ngā kirirarau me ngā tāngata noho tūturu o Aotearoa i raro i te 20 tau te pakeke kua oti te tau 12, ā, kua mutu i te kura. Nā te āta whakaurutanga o te Taumata Mātauranga ā-Motu Kua Taea kua huri ngā whare wānanga ki te whakamahi i te kupu whakauru matawhāitihanga. (Mō ētahi kōrero anō, tirohia te paetukutuku NZVCC) Hoki ki te rārangi A-Z
Whakauru whare wānanga Te paerewa i whakatūria i muri i te kōrero tahi me ngā whare wānanga me te Komiti Whare Wānanga o ngā Kaiwhakahaere Matua, ā, e puritia ana e te Mana Tohu Mātauranga hei akoranga tōmua mō te uru atu ki te whare wānanga mō ngā tāngata i raro i te 20 tau te pakeke (i raro i te wāhanga 257, Ture Mātauranga 1989).  
Whakauru Whare Wānanga, Tahua Tāpiri me ngā Karahipi He tohu mātauranga ka whakanohoia e ngā ākonga i te paunga o te tau 13 (pae 7). Ka āhei ngā kaitono te uru ki te whare wānanga, whiwhi tuku moni (A me te B Tahua Tāpiri) ā, ka whakawhiwhia he karahipi mō te whakatutukitanga tiketike i ngā kaupapa ako motuhake. Ko ngā kaitono ka whiwhi i ngā tohu taumata e rima, e ono rānei, ka whiwhi tuku moni hoki i raro i te kaupapa Ngā Tohu Ākonga Toa.  
whakawhitinga Kia āta whakahuatia ngā whakaritenga whakawhiti inā pā te whakaurunga o tētahi tohu mātauranga hou ki ngā tohu mātauranga kua takoto kē. E hāngai ana ngā whakaritenga whakawhiti ki ngā whakaritenga wā poto - wā waenganui ka whakatakotoria kia kore ai ētahi e taumaha i ngā whakarerekētanga ki ngā tohu mātauranga;ka wātea hoki he arawhiti mai i ngā tohu mātauranga tahito ki ngā tohu mātauranga hou mō ngā kaitono o ināianei; ka whakaaetia rānei he wā tika ki ngā kaitono e oti pai ai ngā tohu mātauranga.  
(te) whakawhiti whiwhinga Te whakaaetanga o te whiwhinga ki tētahi tohu mātauranga i whai wāhi ai ki tētahi tohu mātauranga anō. Kia whakaaetia ngā whiwhinga i mua i te whakawhiti. Tirohia hoki te whakaaetanga o te whiwhinga. (He kōrero anō)  
whare whakangungu kāwanatanga He whakahaere nā te karauna, kō atu i ngā whakahaere mātauranga ka tuku i te mātauranga, te whakangungu, te ratonga aromatawai rānei (arā te Tauā Moana, Te Papa Atawhai); he karangatanga tēnei ka whakamahia e NZQA ina rēhitatia, ina whakamanatia hoki ngā wāhanga whakangungu o ngā whakahaere kāwanatanga. Ka karangatia hoki he GTE.  
whare whakangungu tūmataiti He whakahaere ehara n ?ā te karauna, kua rēēhitatia ki NZQA, ka tuku i te mātauranga me te whakangungu i muri i te kura. E mōhiotia ana hei PTE.  
whiwhinga He uara tau ka tohaina ki tētahi paerewa i runga i te Taura Here Tohu Mātauranga ki tētahi tohu mātauranga i runga i te Āhurutanga e tohu ana i te wā ka hiahiatia e te ākonga ki te whakaatu kua tutuki ngā hua o te ako ka whakaritea. (Tirohia te Āhurutanga mō te roanga atu o ngā kōrero) Hoki ki te rārangi A-Z

 

Page updated: 27 June 2006