English - Māori - C
Caesar |
Keiha |
|
caesarian section |
motu whakawhānau |
poka whakawhānau |
calcareous sponge |
hautai konupūmā |
|
calcite |
konupāhiko |
|
calcium |
konupūmā (Ca) |
|
calcium carbonate |
konupūmā pākawa waro / pūkeho māpara |
|
calcium chloride |
konupūmā pūhaumāota |
|
calcium hydroxide |
konupūmā waihā |
|
calcium oxide |
konupūmā waikura |
|
calcium sulphate |
konupūmā pūkawa ngāwhā (CaSO4) |
|
calculate |
tātaihia |
tātai |
calculation |
tātaitanga |
|
calculus |
tuanaki |
|
camouflage |
kirihuna |
|
can opener |
tīwara |
|
cancer |
mate pukupuku |
|
cancer of the lungs |
pupuku o ngā pūkahu |
|
cannabis |
taruhea |
tarukino |
Canterbury tree weta (Hemideina femorata) |
pūtangatanga o Waitaha (Hemideina femorata) |
|
capacitance |
āheipuringa |
|
capacitor |
pūnga iahiko |
|
capacity |
kahapupuri |
|
capillary tube |
ngongo weu |
|
car polish |
whakapiata waka |
|
carbohydrate |
warowaihā |
|
carbon |
waro |
|
carbon bonding |
honohono waro |
|
carbon dioxide |
waro hāora rua (CO2) / hauhā |
|
carbon monoxide |
haukino / waro hāora tahi / waro haukura (CO) |
|
carbon monoxide |
waro hāora tahi (CO) / haukino / waro haukura |
|
carbon, coal |
waro |
|
carbonate |
pākawa waro |
|
carbonate |
ōwarokawa |
|
carbonate compound |
pūhui pākawa waro |
|
carbonate ion |
katote pākawa waro (CO32-) |
|
carbonic acid |
waikawa waro |
|
carboxylic acid |
waikawa waro-waihā |
|
carnivore |
kaikiko |
|
Carthage |
Kātati |
|
cartilage |
wheuangohe |
|
case study |
mātai tūāhua, mātai take [NZQA] |
|
casein |
pūtepe |
|
catalogue |
whakarārangi |
|
catalogue (v.t.) |
whakarārangi |
|
catalyst |
whākōkī |
|
catalysts |
whakakōkī |
|
cataract |
mate arotahi |
|
caterpillar |
anuhe |
|
cathode |
pitoiho |
pitohiko |
catkin |
huahae |
|
caustic soda |
konutai waihā |
|
cell |
pūtau |
|
cell division |
wehewehenga pūtau |
|
cell division |
wehenga pūtau |
|
cell division process |
tukanga whakawehe pūtau |
|
cell membrane |
kiriuhi pūtau |
|
cell nucleus |
karihi pūtau |
|
cell wall |
pātū pūtau |
|
cell wall |
kiriwaho pūtau |
|
cell, electrical |
pūhiko |
|
cellphone |
waea pūkoro |
|
cells lining the intestine |
pūtau e uhi ana i ngā piro |
|
cellular phone |
waea pūkoro |
|
cellular respiration |
tukupūngao ā-pūtau |
|
cellulose |
pūtauhuka |
|
cement |
apaapa |
|
cement |
raima |
|
centipede |
waerau |
weri |
centipede, polymer |
waerau |
|
centrifugal |
tōpana amio whakawaho |
|
centriole |
takamiro |
|
centripetal force |
tōpana amio whakaroto |
|
cervix |
waha wharetangata |
|
cervix |
waharoa |
|
CFC |
mākōwaro |
|
chain, [carbon, organic] |
taurawaro |
mekameka |
chalcopyrite |
chalcopyrite |
|
chamber |
taiwhanga |
kopa |
Chamomile |
Kamomere |
|
chance |
tūpono |
|
change |
hangawainga |
huri, rerekē haere |
change (n) |
panoni |
|
change in velocity |
rerekētanga o te tere |
|
change, chemical |
panoni matū |
|
change, permanent |
panoni pūmau |
|
change, physical |
panoni ōkiko |
|
change, temporary |
panoni rangitahi |
|
changes to the landscape |
rerekē haere o te whenua |
|
characteristic smell |
kakara tūturu |
|
charcoal |
konga (embers) |
waro |
charged |
hihiko |
whawhana |
charged beam |
haeata hihiko [NZTC] |
|
charged particle |
korakora pūngao; matūriki pūngao |
|
Charon |
kūwatawata |
|
chart |
tūtohi |
|
chart (n.) |
mahere, tūtohi |
|
chart, flow |
mahere ripo, tūtohi rerenga |
|
chassis |
kōhiwi |
|
chemical |
matū |
|
chemical bond |
hononga matū |
|
chemical cell |
pūtau matū |
|
chemical change |
panoni matū |
|
chemical composition |
hanga matū |
|
chemical effect |
otinga matū , pānga matū, awenga matū |
|
chemical energy |
ngao matū |
|
chemical family |
whānau matū , rōpū matū motuhake |
|
chemical formula |
tātai matū |
|
chemical potential energy |
ngao matū moe |
|
chemical process |
tukanga matū |
|
chemical processing |
tukatuka matū, hātepe matū |
|
chemical product |
hua matū |
|
chemical property |
ngakuāhua matū |
|
chemical property |
āhuatanga matū |
|
chemical reaction |
tauhohenga matū |
|
chemical reaction |
tauhohe matū |
|
chemically digested |
kūnatuhia ā-matū |
|
chemicals for preserving wood |
matū rokiroki rākau |
|
chemist |
kaiaromatū |
|
chloride |
haumāota / pūhaumāota (Cl) |
|
chlorine |
hau māota |
|
chlorine gas |
haurehu haumoāta, |
|
chloro-fluorocarbons (CFCs) |
mākōwaro |
|
chlorophyll |
kanokāriki |
|
chloroplast |
pūmāota ™ |
|
chloroplast |
pūkano tipumata |
|
choice |
kōwhiringa |
|
chordate |
angaroto |
|
chromate |
pakati pūmura |
|
chromatin |
pūpūira |
|
chromatograph |
pūrere tūrara |
|
chromatograph |
pūrere tūrara |
|
chromatography |
tūrara |
|
chrome |
matāmura |
|
chromium |
konukita / konupūmura (Cr) |
|
chromosome |
pūira |
|
chromosphere |
kōhaukura |
|
cicada |
kihikihi |
|
cilia |
hurupiu |
|
circle kite |
manu porohita |
|
circuit |
ara iahiko |
|
circuit |
hurihanga,amio |
|
circuit component |
taputapu iahiko |
|
circuit diagram |
hoahoa ara iahiko |
|
circuit, parallel |
ara iahiko whakarara |
|
circuit, series |
ara iahiko hātepe |
|
circular |
porohitahita |
|
circular motion |
nekehanga porowhita |
|
circulatory system |
pūnaha reretoto |
|
cirrus |
pūrehurehu |
|
cis-trans isomer |
poinanaha cis-trans |
|
citric acid |
waikawa rēmana (HNO3) |
|
cladding |
pūkoro |
|
clamp |
rawhi |
|
clarity |
pūrata |
|
class |
reanga |
|
class, classify |
kōmaka |
|
class, community |
hapori, rōpū, reanga |
|
classification |
kōmakatanga |
|
classify |
whakarōpū, kōmaka, |
mōhiti, kōwhiti |
Claudius |
Karauria |
|
clavicle |
pāwai |
|
clay |
oneuku |
uku |
clear |
mārika |
marika = absolute |
clear, to become |
piari mai |
|
cleavage |
tīwarawara |
|
cleave, split |
tīwara |
|
climate |
āhuarangi |
|
climbing plant |
tipu pikipiki |
|
clip |
rawhi |
|
cloak pin |
autui |
|
clockwise |
huri aro, huri ā-te-karaka |
|
clone (v.t.) |
pūrua |
|
cloned dog |
kurī whakapūrua |
|
clove |
rōkara |
|
clover |
okara |
|
clover |
pātiti rautoru |
|
CNG |
CNG |
|
coal |
waro |
|
coal mine |
rua waro |
tomo waro |
coal mining |
keri karo |
Keri waro |
coarse |
matanui |
|
coarse focussing knob |
pona whāngahu noa |
kau whakangahu raunui |
coastal |
takutai |
ākau |
coat protein |
pūmua whakakākahu |
|
cobalt |
konukurahina |
[= gray copper; TTW] |
cochlea |
koko |
|
coconut |
niu |
|
coelenterate |
wharemoa |
|
coil |
pōkai |
|
Cold sore |
haki anu |
|
cold-causing virus |
huaketo āki-maremare |
huaketo maremare |
collage, mural |
kōwaiwai toirau |
|
colliding atom |
ngota tukituki |
|
collision |
tukitukitanga |
tukinga |
collision of particles |
tukinga korakora |
|
colonisation |
whakapūwhenua |
|
colony of bacteria |
pūreirei huakita |
|
colony of organisms |
pūreirei moroitiiti |
|
colour |
tae |
|
colouration |
tae |
|
colourless |
kanokore, taekore |
|
column |
ripa |
tīwae |
combat [e.g. disease] |
kaupare |
2005 |
combination |
pāhekoheko |
2005 |
combine |
pāheko |
2005 |
combustion |
ngingiha |
|
comet |
puaroa |
|
comet |
auahi tūroa |
|
comet |
unahiroa |
|
comfort |
hāneanea |
āhuru |
commercial |
arumoni |
|
commercial fishermen |
kaihī arumoni |
|
commercial fishing enterprise |
hinonga hī arumoni |
|
common |
puta noa |
pūnoa |
common characteristics |
āhuatanga pūnoa, āhuatanga māori, āhuatanga e kaha ai te mōhiotia, |
|
common minerals |
kohuke pūnoa, kohuke māori |
|
common non-metal oxide |
konganuku-kore pūnoa |
|
common physical property |
āhuatanga ōkiko pūnoa, āhuatanga ōkiko māori |
|
common respiratory disease |
tahumaero romahā pūnoa |
|
common rocks |
toka pūnoa, toka māori |
toka pūnoa |
communication |
whakamōhiotanga, tauwhitiwhiti, kōrerorero |
tauwhakawhitiwhiti |
communications satellite |
aorangi hori kōrerorero |
|
community |
hapori |
|
commutator |
pūhuri iahiko [‘current changer’ NZTC] |
|
compact |
kiato |
|
compact disc |
kōpae |
|
compact disc audio |
kōpaepae puoru |
|
comparison: |
whakataurite |
|
compass |
kāpehu |
|
competence |
kaiakatanga/kaiaka |
māiatanga, toanga |
competition (sci.) |
whakataetae |
|
complete combustion |
ngingiha otinga |
ngingiha katoatia |
complete combustion |
ngingiha paruhi |
|
completely dominant [biol] |
ngoi tarepa |
ngoi noa |
complex |
takimaha |
|
complex |
whīwhiwhi |
matatini ™, tuatinitini |
complex integrated electrical circuit |
ara iahiko whātahitanga matatini |
|
complexion |
katote whīwhiwhi |
|
complex number |
tau hiato |
|
complex relationship |
hononga matatini |
|
complex structure |
hanganga whīwhiwhi |
|
component |
taputapu |
wāhanga, wae |
composite |
hononga hiato |
|
composition |
hanga kohuke |
|
composition of the blood |
āhua o te toto |
|
composition, chemical |
hanga matū |
|
compost |
wairākau (manure) |
pōkoro, pōpoki |
compost |
kapurangi |
|
compost pile |
aponga pōpoki |
|
composting toilet |
wharepaku whakapopo |
|
compound |
pūhui |
|
Compound Angle |
koki Hiato |
|
compound ascidian |
ropikiritara pūhui |
|
compound leaf |
tawhera |
|
compound, metal |
pūhui konganuku |
|
compounded interest |
huamoni he mea pūhuitia |
|
compress |
pineke |
|
compressed natural gas (CNG) |
kāpunipuni |
|
computer |
rorohiko |
|
computer project |
kaupapa mahi ā-rorohiko |
|
concave mirror |
whakaata hakoko |
|
concentrate (v.) |
whakaero |
|
concentrated acid |
waikawa kukū |
|
concentration |
kukū |
|
concentration of sugar |
kukū huka |
|
concept |
ariā |
|
concept map |
mahere whakaaro |
|
concept map |
mahere ariā |
|
conception |
kunenga |
|
conclusion |
whakatau mutunga |
|
conclusion |
otinga |
|
concrete |
raima |
|
concrete |
papa raima |
|
condensation |
whakatōtā |
|
condense |
tōtā |
|
condensed vapour |
tōtā |
|
conditions |
herenga, āhuatanga |
herenga, āhuatanga |
conduct electricity |
kawe hiko |
|
conduct heat |
kawe wera |
|
conduction |
āriponga |
kawenga wera/hiko |
conduction |
pūkawe |
(conductor) |
conductivity |
kawe ia (hiko) |
|
conductor |
pūkawe ia (hiko) |
|
Condy’s Crystals (potassium permanganate) |
korakora wai poroporo |
|
cone |
hua inohi, puku |
Kōeko, kōrere |
confidence |
ngākau titikaha |
|
confidence interval |
āputa māia |
|
conglomerate |
tokamāhurehure |
|
conic section |
motuhanga koeko |
|
conical flask |
puoto kōrere |
|
conifer |
koroī |
|
conjugate |
haumi |
|
Conjugate base |
Kawakore haumi |
|
conjunctivitis |
mate pīkaru |
|
connection |
hononga |
|
consequence |
rarapā |
putanga, tukunga iho |
consequence |
mutunga |
huawhaiwhai, utu, rarapā |
conservation |
atawhai i a Papa-tū-ā-nuku |
|
conservation |
tiaki i te taiao |
rāhui, kaitiakitanga |
conservation of atoms |
rāhuitanga o te ngota |
|
conservation of energy |
tiaki i te pūngao |
penapena pūngao |
consideration |
whakaarohanga |
|
constant |
aumou |
pūmau, taimau, |
constant acceleration |
whakatere rōnaki |
whakaterenga hūrokuroku |
constant acceleration |
whakatere aumou |
|
constant amplitude |
hōkai taimau |
|
constant decceleration |
whakapōturi aumou |
|
constant force |
ākinga pūmau |
tōpana pūmau |
constant rate |
rerenga aumou |
|
constant speed |
tere aumou |
tere hūrokuroku |
constant temperature |
pāmahana taimau |
|
constellation |
kāhui whetū |
tātai whetū |
constipated |
kōroketia |
|
constipation |
kōroke |
|
constrain |
ārai |
pupuri |
constraint |
ārai |
tautāwhi |
construction |
hangatanga |
|
construction |
taha hanga |
|
consumer |
kaikame [biol.] |
|
consumer |
kiritaki [commercial] |
|
consumer (sci. ) |
kaikame |
|
consumer appeal and response |
whakahoki a ngā kiritaki |
|
consumer demand |
whakahau a ngā kiritaki |
|
consumer preferences |
ngā manakohanga o ngā kiritaki |
|
consumer product |
rawa whakapeto |
|
contact force |
tōpana pā. |
|
contact plate |
papana taupā |
|
contaminated |
tāhawahawatia |
|
contaminated food |
kai tāhawahawa |
|
contents (of vacuole) |
kūroto |
|
context |
horopaki |
|
continent |
paparahi |
|
continental drift |
nukupapa |
|
continental drift theory |
ariā nukupapa |
|
continue indefinitely |
haere ake noa |
|
continuous variation |
rerekētanga mutukore |
tāupetanga motukore |
continuum activity |
ngohe auroa |
|
contour |
rārangi aratau |
|
contour interval |
āputa rārangi aratau |
|
contract |
hīnohi |
|
contract (of muscle) |
kukuti |
|
contractile vacuole |
miruwai kukuti |
|
contraction |
kukuti |
|
contrasting aspects |
āhuatanga tauaro |
|
contribution |
rourou |
|
control |
whakatina |
|
control coleoptile |
wana wīti whakatina |
|
control experiment |
whakamātau whakatina |
|
control of water balance. |
tiaki i te taurite wai |
|
control the variables |
whāū i ngā taurangi |
|
control variable |
taurangi whāū/whakatina, tāupe whāū/whakatina |
|
convection |
iakawe |
|
convection current |
ia iakawe, rere iakawe |
|
conventional current |
iahiko māori [NZTC] |
|
conventional standard |
paerewa ōkawa |
|
convergent evolution |
kunenga ūngutu |
2005 |
convex lens |
arotahi hakoko |
|
convex mirror |
whakaata koropuku |
|
Cook Strait Ferry |
Waka Tere i te Moana o Raukawa |
|
coordinate |
taunga |
|
coordinate geometry |
āhuahanga taunga |
|
Coordinate Geometry |
Āhuahanga Taunga |
|
copper |
konukura |
|
copper |
kapa / konukura (Cu) |
|
copper carbonate |
konukura pākawa waro |
konukura ōkawawaro |
copper chloride |
konukura haumāota |
|
copper hydroxide |
konukura waihā |
|
copper sulphate |
pāhare kura ngāwhā |
|
copper(II) sulfide |
konukura(II) pūngāwhā |
|
copulatory activity |
mahi ai |
|
coral |
wheo |
|
coraline |
kutakuta |
|
core |
karihi |
pū, uho |
core (nucleus) |
karihi |
|
core material |
matū karihi |
|
cornea |
kirikanohi |
kiriwhatu, kirikamo |
Coromandel |
Waiau |
|
corona |
kurahauao |
|
coronary artery |
iatuku pūngākau |
|
corrode |
whakapūnguru |
|
corrosion |
pūnguru |
|
cortex |
taukiko |
|
Cosine Rule |
Ture Whenu |
|
cosmetic |
whakanako |
whakarākai |
cost effectiveness |
tōtikatanga ā-utu |
|
costs and benefits |
utu me ngā whiwhinga |
|
cotton bud |
piri wūru |
|
covalent |
āpititahi |
2005 |
covalent bond |
hononga ngātahi, whakapiri ngātahi |
rī ngātahi, rī āpititahi 2005 |
covalent network |
kōtui āpititahi |
2005 |
cover (page) |
uhi |
|
crack |
kotā |
pīere |
cracking |
wāwahinga |
wāwāhinga, whatiwhati |
cranes |
tokorangi |
|
creative |
auaha |
|
Credits |
Whiwhinga/waetohu |
|
creeping (mat plant) |
rarapiri |
rārāpiri |
creeping (mat plant) |
rārāpiri |
|
cremation |
tahu tūpāpaku |
|
cricket ball |
poi kirikiti |
|
criteria |
paearu |
|
criterion |
paearu |
|
critical angle |
tino koki |
koki whakawhakaata |
critical path |
ara whai tikanga |
ara matua |
critically evaluate |
āta wānangahia |
|
cross [biol] |
whakawhiti |
|
cross section |
motu hake |
tapahanga kōtaha, kōtahatanga |
cross section through a leaf |
topenga rau |
|
cross sectional diagram |
hoahoa motu hake |
|
crossing over |
whakawhiti |
|
cross-pollination |
whakawhiti-hahae |
|
cross-pollination |
ruingahae-whakawhiti |
|
cross-section |
topenga |
motungahake, kotahatanga (Maths) |
cross-section |
motu hake |
|
crucible |
pae whakawera |
|
crude oil |
hinu nuku / hinu māori |
|
crumple |
kopenu |
|
crushed |
nakunakuhia |
nakunaku |
crust |
kirinuku |
|
crust, earth |
kirinuku |
|
crustacean |
koupaka |
kiripaka |
crustacean |
kōupaka |
|
cryolite |
[wai] tokamātao [NZTC] |
|
crypting |
ana tūpāpaku |
|
crystal |
mihiwai / tioata |
|
crystal flake |
pāra tiata |
|
crystalline |
ōtioata |
|
crystallisation |
whātioatanga |
|
crystallise |
whātioata |
|
crystallography |
mātauranga tioata |
|
CT scanner |
matawai roro |
|
cubic |
pūtoru |
porowhā |
cultural |
taha ahurea |
ā-iwi |
cultural and social |
tirohanga ahurea |
(ā-ahurea, ā-pāpori) |
culture (grown in) |
pareke |
pāreke |
culture (thing grown) |
tītipu mokito |
|
culture (to grow as) |
whakatītipu |
|
culture and society |
ahurea me te hapori |
|
cumulus |
kapua whakapipi |
|
curdle |
huri kawa |
tepetepe |
curly (hair) |
mingimingi |
|
curly coat |
koti mingo |
|
current |
iahiko |
|
current (sci.), electrical |
iahiko |
|
curve |
ānau |
|
curved mirror |
whakaata kōpiko |
|
curvilinear |
rārangi-pewa |
|
cut |
tapatapahi |
|
cuticle |
kirihau |
|
cutting [plant] |
tapahinga |
tapahanga |
cycle |
hurihanga |
|
cycle of behaviour |
huringa whanonga |
|
cyclist |
kaieke paihikara |
|
cyclohexane |
huriowaro |
|
cygnet |
pīpī wāna |
|
cylinder, measuring |
puoto ine |
|
cytoplasm |
waitepe |
|
cytoplasm |
matūora |
|
cytostome |
pūareare |
Page updated: 14 August 2007
